Çocuklarda İşitme Kaybı: Belirtiler ve İşitme Cihazı Kullanımı
Yazan: Uzm. Odyolog Murat Çeber · CMR İşitme Merkezi · Kasım 2026
Çocuklarda işitme, sadece sesleri duymak için değil, konuşmayı ve dili öğrenmek için de gereklidir. Beyin, hayatın ilk yıllarında sesleri işlemeyi öğrenir. Bu yüzden çocuklarda işitme kaybının erken fark edilmesi ve erken desteklenmesi, yetişkinlere göre çok daha kritiktir.
Yenidoğan işitme taraması
Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın Yenidoğan İşitme Taraması Programı kapsamında bebeklerin işitmesi doğumdan kısa süre sonra, ağrısız ve birkaç dakikalık bir ölçümle kontrol edilir. Taramadan geçemeyen bebekler ileri tetkike yönlendirilir.
Uluslararası kabul gören hedef 1-3-6 kuralıdır:
- 1. ay: İşitme taraması yapılmış olmalı.
- 3. ay: Taramadan geçemeyen bebekte tanı konmuş olmalı.
- 6. ay: Gerekiyorsa işitme cihazı ve eğitim desteği başlamış olmalı.
Taramadan geçmek, işitmenin hayat boyu normal kalacağı anlamına gelmez. Bazı işitme kayıpları sonradan ortaya çıkabilir veya ilerleyebilir. Bu konuyu yenidoğan işitme taraması yazımızda ayrıntılı anlattık.
Hangi belirtilere dikkat etmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa çocuğunuzun işitmesini kontrol ettirin:
- 0–4 ay: Ani yüksek seslere irkilmiyor, tanıdık sesle sakinleşmiyor.
- 4–9 ay: Sesin geldiği yöne başını çevirmiyor, agulama ve heceleme azalıyor.
- 9–18 ay: Adı söylendiğinde dönmüyor, basit sözleri ("gel", "bay bay") anlamıyor, ilk kelimeler gecikiyor.
- 2 yaş ve üzeri: Kelime dağarcığı yaşıtlarına göre az, konuşması anlaşılmıyor, televizyonun sesini çok açıyor.
- Okul çağı: Sınıfta dikkat dağınıklığı, sık "efendim?" demek, öğretmenin talimatlarını kaçırmak, ders başarısında düşüş.
Sık geçirilen orta kulak iltihapları ve kulakta sıvı birikimi de geçici işitme kaybına yol açabilir. Bu durum için KBB hekiminizin takibi önemlidir.
Çocuklarda işitme cihazı nasıl uygulanır?
Çocuklarda cihaz uygulaması yetişkinlerden farklıdır:
- Cihaz tipi: Genellikle kulak arkası (BTE) cihazlar tercih edilir. Bu cihazlar dayanıklıdır, kulak büyüdükçe sadece kalıp değiştirilerek kullanılmaya devam edilir ve okulda kullanılan dinleme sistemlerine bağlanabilir.
- Kulak kalıbı: Çocuğun kulağı büyüdükçe kalıp gevşer ve cihaz ötmeye (geri besleme) başlar. Küçük çocuklarda kalıbın sık yenilenmesi gerekir.
- Ölçüme dayalı ayar: Küçük çocuklar "duyuyorum" veya "çok yüksek" diyemez. Bu yüzden ayar, çocuğun kulağında yapılan ölçümlere ve çocuklar için geliştirilmiş hedeflere göre yapılmalıdır.
- Okulda destek: Kablosuz mikrofon sistemleri (örneğin Phonak Roger), öğretmenin sesini doğrudan çocuğun cihazına iletir ve sınıftaki gürültünün etkisini azaltır.
- Eğitim ve takip: Cihaz tek başına yeterli değildir. Odyolog, KBB hekimi, dil ve konuşma terapisti ve aile birlikte çalışmalıdır.
İşitme cihazından yeterli fayda görmeyen ileri ve çok ileri kayıplı çocuklarda KBB hekimi koklear implant değerlendirmesi önerebilir.
SGK desteği
SGK, 18 yaş altındaki çocukların işitme cihazları için yetişkinlerden daha yüksek oranda katkı sağlar. Rapor ve başvuru sürecini SGK işitme cihazı desteği sayfamızda anlattık.
Ailelere öneriler
- Cihazı uyanık olunan tüm saatlerde taktırın. Kısa süreli kullanım, dil gelişimine yeterli katkı sağlamaz.
- Her sabah cihazın çalıştığını kontrol edin.
- Çocuğunuzla bol bol konuşun, kitap okuyun, şarkı söyleyin.
- Öğretmenini bilgilendirin; çocuğunuzun ön sıralarda oturmasını sağlayın.
- Kontrol randevularını aksatmayın.
Randevu ve bilgi: 0312 425 67 00 · WhatsApp: 0532 062 70 96 · Kültür Mah. Mithatpaşa Cad. No: 55/A, Çankaya / Ankara
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için bir Kulak Burun Boğaz hekimine başvurunuz.